Jaja deze column wordt eigenlijk steeds meer een vorm van therapie en zelfreflectie merk ik. Vergeet niet: als wielrenner ben ik mijn eigen paard geweest. En ik stopte al vrij snel omdat ik het niet meer leuk vond. Waarom eigenlijk niet? In die tijd, begin jaren 90, kwam ik er mee bij Barend & van Dorp op TV maar een goed antwoord had ik niet. Het was een gevoel.
Nu 30 jaar later weet ik inmiddels dat ergens plezier aan beleven ontstaat door de wijze waarop je de dingen doet. “Heb lol” is het meest waardeloze advies dat ik ooit door coaches heb horen geven. Plezier is een gevolg van de dingen die je doet, hoe je ze doet, het doel dat je er mee voor ogen hebt, of dat een beetje wil lukken, of je er beter in wordt. Achteraf voel je de voldoening en of je er plezier aan beleefde. Plezier geeft de temperatuur aan in jouw situatie, het is een thermometer. En als je de temperatuur wilt verhogen moet je het weer verbeteren niet de thermometer.
Zo bekeken werd ik als toprenner gedefinieerd door mijn resultaten, ook door mezelf. Ik vergat dat ik ooit totaal bevlogen was door het samen onderweg zijn in een peloton wielrenners, dat wat je ook tegenkwam onderweg er altijd een oplossing was. Hoeveel pijn je ook leed, dat je toch nog de wil en de kracht kon vinden om door te gaan. En dat je na alle opoffering door slim te zijn, soms als eerste over de streep kon komen. Daarin was mijn plezier en passie gelegen. Niet in het winnen ten koste van alles. Toen het ‘plaatje’ met bijbehorende prestaties alles overheersend werd ben ik gestopt. Ik presteerde nog wel maar ik vond het echt niet meer leuk.
En nu ik niet alleen 40 jaar lang naar mensen heb gekeken als psycholoog en commentator, maar ook naar paarden, zie en voel ik de verwarring. Ik was in Lissabon bij de Portugese School voor Hippische Kunst en zag daar ruiters in middeleeuws kostuum, die hun paard volledig onder dwang, met het hoofd achter de verticaal, zwaar op de voorhand hangend, toch tot een levade en zelfs een capriole brachten. Daar zat ik dan met mijn paardengefluister. En ziehier hoe die paarden rondspringen en het publiek uit zijn dak laat gaan om zoveel schoonheid. Was ik toch even De La Guérinière vergeten, die stelt dat paardrijden niet alleen maar oefenen van de beweging is (en het produceren van een resultaat). De ruiter kent de principes achter het gewenste plaatje, het waarom van de oefeningen en hoe deze tot de hoogste graad van perfectie leiden bij een paard dat daar volledig in op gaat. Zonder dat idee erachter worden oefeningen een routine met gespannen uitvoering en onzeker resultaat. Een valse diamant waarvan de semi-kenners onder de indruk zijn omdat ze kijken naar de prestaties van het paard en niet naar de verdienste van de ruiter.
En inderdaad heb ik verrekte weinig paarden gezien daar in Portugal die er een beetje lol in hadden. Ik was er allang mee gestopt.