Als liefhebber van de koers heb ik deze Tour de France echt knijp gezeten. In de grootste wedstrijd van het jaar rijdt driekwart van de renners als robots in de rondte. Het is allemaal volstrekt mechanisch geworden. Iedere vorm van creativiteit, blijdschap, onvoorspelbaarheid, goesting, kortom het leven zelf, wordt er door al die ploegleiders, managers en consultants uit georganiseerd. En dan zit je naar een peloton te kijken dat een taak aan het uitvoeren is die strak geadministreerd en wetenschappelijk bepaald is. Ze weten van iedere renner wat zijn wattage is en wanneer hij moet eten. Het is de ploegleider die bepaalt welk konijn hij wanneer het hok uit stuurt en met welk wattage.
Maar al die managers, coaches en sponsoren lopen in de weg, want met hun controledwang verstoren ze het proces. Die rationele blauwe wereld van het tekentafelwielrennen staat haaks op het echte leven waarin die renners zichzelf proberen te verwerkelijken in omstandigheden die je niet kunt controleren. Het vermogen om dat te kunnen doen wordt enorm beperkt door die grote ‘fritessnijder’ die alles en iedereen tot gelijke stukjes wil terugbrengen.
Nul speelruimte
Dit zie ik ook in de zorg. Daar is nul speelruimte meer om mensen vanuit professionele roeping te helpen. Mijn drie zussen zitten in de verpleging. Ze moeten urenstaten afwerken, want je staat in je eentje op een afdeling met zestig man. Die controledrift in de steeds complexer wordende zorg belemmert mensen. Ze doen het vast hartstikke efficiënt en goedkoop met mensen die tot het gaatje willen gaan voor patiënten, maar als je uitzoomt zijn die gewoon hun handelingen aan het verantwoorden. Driekwart van de tijd moet worden besteed aan administratie.
Ik heb mededogen met bestuurders, want die zitten soms net zo vast in dat mechanische denken en die bureaucratie als de zorgprofessional. In het dagelijks leven ben ik adviseur, dus het zijn mijn opdrachtgevers. Veel adviseurs doen mee in dat spel; een keurig rationeel plan opstellen hoe je van situatie A naar situatie B komt. Als je dat met je offerte kunt uitleggen, heb je op papier misschien een mooi plan, maar eigenlijk is het dan al naar de kloten.
Laten we het werkproces nou eens teruggeven aan de medewerkers. Als je de professie teruggeeft aan de professional en de leidinggevende achter de tekentafel weghaalt, lost dat problemen en incidenten meteen op.
Zelfoplossend vermogen, daar gaat het om, ook in het wielrennen. Als je leidinggevenden zou opleiden in het begeleiden van mensen die iets razend moeilijks en gevaarlijks gaan doen, krijg je weer goede wedstrijden. Niet bepalen en controleren maar loslaten. Dat betekent niet laten vallen of alle controle- en beheersingsmaatregelen maar aan de kant schuiven. Je moet dat alleen achteraf doen.
Nu zijn ze leidend geworden voor het professioneel handelen, terwijl het professioneel denken leidend zou moeten zijn. Dan komen die spreadsheets er wel achteraan en krijg je beslissingen die worden ondersteund in plaats van bepaald door het systeem.